Recensie: De naakte waarheid (Jozefien Daelemans)

26.02.2020 | recensie

De ongeschreven regeltjes over onze lichamen

Recensie: De naakte waarheid – body bullshit ont(k)leed (Jozefien Daelemans)

We hebben allemaal wel een aantal regeltjes waar we aan moeten voldoen als het gaat om ons lichaam of uiterlijk. Zelfs als je radicaal tegen schoonheidsidealen bent en je verzoend hebt met je lichaam, kan onze maatschappij je doen twijfelen over jezelf. Er zijn maar weining mensen immuun voor de (onuitgesproken) vragen die er aan ons gesteld worden.

Hoe kort mag je rok zijn? Welke make-up moet je dragen voor je de deur uit kan? Wat is jouw oplossing voor een bad hair day? Wanneer begin je eraan om jouw witte benen klaar te maken voor de zomer? Hoe snel moet je lichaam na een bevalling weer in vorm zijn?

In haar boek ‘De naakte waarheid – body bullshit ont(k)leed’ gaat Jozefien Daelemans dieper in op dit soort regeltjes die worden opgelegd aan vrouwen. Ze doet dit door de hoofdstukken in te delen als lichaamsdelen: voeten, benen, vagina, kont, buik, borsten, huid, gezicht, mond, ogen, haar en van kop tot teen. Het komt allemaal aan bod en de auteur schotelt je regelmatig mooie inzichten voor:

“Het is alsof [het lichaam van een vrouw] haar niet helemaal toebehoort, maar van de hele gemeenschap is, waardoor iedereen er voortdurend commentaar op mag geven.”

“Een ongezonde focus op een volle kont zorgt ervoor dat vrouwen hun lijf niet meer als een geheel kunnen zien, maar enkel als een groep probleemzones die behandeld moeten worden: de taille versmald, de billen opgepompt, de borsten gelift.”

“Qua kleur is het heel duidelijk: witte benen zijn voor vrouwen in de lente en zomer een no-go. Bleke mensen worden aangespoord om toch maar wat te bruinen. Maar mensen die van nature een getinte of donkere huid hebben, worden niet met evenveel respect of privileges behandeld. Bruine benen zijn enkel mooi in modebladen”

In deze laatste quote merk je al dat het niet blijft bij enkel het lichamelijke. Ze trekt elk thema verder open en gaat gevoelige onderwerpen niet uit de weg.

In het hoofdstuk over het haar bespreekt de auteur bijvoorbeeld ook het debat over de hoofddoek. Wanner het over de huid gaat, komt ook racisme aan bod. In het stuk over de vagina wordt ook #MeToo behandeld. En bij de mond gaat het dan weer over hoe we meisjes en vrouwen moeten leren hun stem te vinden:

“Stel je voor dat elke vrouw op aarde honderd procent zou geloven dat wat ze te zeggen heeft de moeite waard is om gehoord te worden. Dat haar ervaringen, meningen en expertise even belangrijk zijn als die van mannen. Zouden we meisjes dan nog steeds leren dat de juiste kleur lippenstift kiezen het waardevolste is dat ze met haar mond kan doen?”

Als je zelf dit soort sociale thema’s al volgt in de media, ga je niet heel veel nieuws leren. Maar het is altijd goed om bepaalde dingen te herhalen en het boek is een mooie introductie voor mensen die weinig tot geen kennis hebben over deze feministische visies.

Toch zijn er ook heel wat weetjes die je misschien nog niet gehoord hebt, zoals de geschiedenis van schoenen met hoge hakken en het verhaal over Saartjie Baartman. Samen met de persoonlijke inzichten van de auteur zorgt dat ervoor dat het boek nooit saai wordt, ook al weet je al veel over de thema’s.

Ook het onderwerp body positivity komt aan bod (in het hoofdstuk over de buik) en omdat ik daar zelf elke dag mee bezig ben, wil ik daar toch even iets dieper op ingaan.

Net zoals de andere thema’s is dit een mooie introductie voor mensen die het concept nog niet of nog maar pas kennen. Persoonlijk struikelde ik wel over een aantal zinnen:

“Mijn lichaam wordt al lang niet meer als ideaal beschouwd.”

“Maar toch zie ik mijn lichaam amper terug in reclames en films.”

“Want er zijn miljoenen vrouwen met een lichaam dat op dat van mij lijkt en die hunkeren naar erkenning.”

Ik snap dat alle vrouwen lijden onder het eenzijdige schoonheidsideaal en dat ook slanke vrouwen onzeker worden daardoor. Maar de auteur geeft aan dat ze zelf maat 40/42 heeft en in deze discussie kreeg ik soms het gevoel dat ze slanke lichamen centreert, terwijl dikke mensen nóg minder representatie hebben.

Ze nuanceert dit wel door Sabine Peeters aan het woord te laten die o.a. meer vertelt over fat shaming en thin privilege, en dat maakt dan weer een deel goed.

De auteur erkent bovendien op het einde van het boek dat alles een weergave is van haar persoonlijke ervaringen. En dat iemand met een andere gestalte, een andere huidskleur, een andere geaardheid of een fysieke beperking het boek helemaal anders aangepakt en ingevuld zou hebben. Dat vond ik een mooie toevoeging en die erkenning apprecieer ik persoonlijk wel.

‘De naakte waarheid’ blijft voor mij dan ook een aanrader. Het is vlot geschreven, niet te moeilijk, niet te prekerig, niet te theoretisch. Dat vond ik aangenaam en ik had geen moeite om dit boek uit te lezen. Ook haar humor past wel bij mij, bijvoorbeeld wanneer ze schrijft:

“Wat kunnen we nog meer vertellen over onze vagina’s? Ah natuurlijk, dat ze één keer per maand bloeden. Moeder natuur is soms best een kreng.”

‘De naakte waarheid’ van Jozefien Daelemans is in het Nederlands beschikbaar als paperback, e-boek en luisterboek.

Wil je op de hoogte blijven van nieuwe recensies?

Schrijf je in voor de Dik Gelukkig nieuwsbrief en ontvang elke maand een mailtje in je inbox met alle updates over nieuwe content, projecten waar ik mee bezig ben en andere interessante nieuwtjes.

Meld je aan voor de nieuwsbrief van Dik Gelukkig

Door je aan te melden krijg je één keer per maand mijn nieuwsbrief in je inbox. Ik ga je verder niet spammen en je kan je met één klik weer uitschrijven. Meer info vind je in de privacyverklaring.

Ook interessant:

Recensie: Dumplin’ (Julie Murphy)

Recensie: Dumplin’ (Julie Murphy)

Het boek dat ik als tiener nodig hadDumplin' (Julie Murphy)De zestienjarige Willowdean woont in Clover City, een klein dorpje in de Amerikaanse staat Texas, dat bekendstaat om zijn jaarlijkse Miss Teen Bluebonnet Pageant. Ze heeft nul interesse in deze...

7 gedachten die verraden dat je nog altijd op dieet bent

7 gedachten die verraden dat je nog altijd op dieet bent

Stoppen met diëten voelt voor veel mensen dikwijls aan als een echte bevrijding. Maar soms is intuïtief eten nog altijd een vorm van diëten, zonder dat je het zelf door hebt. Herken jij één of meerdere gedachten in dit e-boek? Dan kan het zijn dat je nog altijd...

Waarom stoppen met diëten zo moeilijk is

Waarom stoppen met diëten zo moeilijk is

Je hebt beslist om te stoppen met diëten. Je bent het beu om altijd maar honger te hebben en hebt genoeg van continu je lichaam te haten. Je weet dat diëten je niet gelukkig maakt, dus je stopt ermee. Alleen heb je dat ondertussen al verschillende keren geprobeerd en...